و لعب است نه به واسطهء اصل موضوع . شيخ مرتضى انصارى رحمه اللَّه با اينكه ظاهرا در موضوع غنا با فيض دمساز و هم آواز نيست در كتاب مكاسب گويد : فالمحصّل من الأدلَّة حرمة الصوت المرجّع فيه على سبيل اللهو فكلّ صوت يكون لهوا بكيفيته و معدودا من ألحان أهل الفسوق و المعاصي فهو حرام و إن فرض أنّه ليس بغناء و كلّ ما لا تعدّ لهوا فليس به حرام و إن فرض صدق الغناء عليه فرضا غير محقّق لعدم الدليل على حرمة الغناء إلَّا من حيث كونه باطلا و لهوا و لغوا و زورا . مقصود شيخ انصارى ظاهرا بيان علَّت تحريم است نه قول به تفصيل چنان كه بعض متأخّران فهميده‌اند . از طرف ديگر مىتوان گفت كه اخبار غنا اصلا متعارض نيستند بلكه در يك مورد مخصوص كه اقتران به محرّمات باشد ، صريحا تحريم شده و در موردى كه مقترن به محرّمات نباشد حكم به جواز داده است پس هر كدام از دو دسته روايات ناظر به موردى خاص است ، و از اين جهت تعارض نخواهد داشت . و در صورتى هم كه تعارض را مسلَّم بدانيم مىگوييم كه : اخبار متعارض متساقطاند و چون دليل مسلَّمى از كتاب و سنّت و اجماع در دست نيست ، متوسّل به اصل عملى بايد شد و برگشت امر خواه به شبهات حكميّه و خواه به شبهات موضوعيه باشد ، از مجارى اصل برائت خواهد بود . وانگهى ميان فقها و اصوليان مسلَّم است كه تا ممكن باشد جمع ما بين متعارضات را بهتر از طرح دانند و اگر بخواهيم ميان اخبار متعارض جمع كنيم حكم به تحريم مطلق در عموم افراد نتوانيم كرد . امّا قائلان به تحريم مطلق در فرقهء شيعه اوّلا مدّعى اجماع شده و ثانيا براى دليل استنباط خود مىگويند كه از روى اجماع و مجموع ادلَّهء سنّت و كتاب ، علم اجمالى داريم بر اينكه يك فرد از افراد غنا مسلَّما تحريم شده